De jukeboxkoningin van Malta / Nicholas Rinaldi

Flaptekst:

Het is het jaar 1942 en Rocco Raven arriveert op Malta. Hij is de verbindingsofficier van een kleine groep Amerikaanse soldaten en weet niets van de rijke geschiedenis van het mediterrane eilandje – de neolithische grotten, de tempels uit de bronstijd, de forten gebouwd door de johanniters. Wat hij weet is dat Duitsers en Italianen onvermoeibaar bommen blijven gooien, dag en nacht.

Maar niets is wat het lijkt op Malta. Rocco’s kwartier blijkt zich in een bordeel te bevinden, en de Maltezers zelf leven door alsof er geen oorlog is. Ze dansen, drinken, lachen en bedrijven de liefde. Als het bordeel wordt gebombardeerd, doolt Rocco compleet verdwaasd door de straten van de hoofdstad Valletta, waar hij een vrouw door de puinhopen ziet lopen. Ondanks de uitzichtloosheid van de oorlog bloeit er tussen Rocco en Melita een gepassioneerde liefde op.

Recensie:

Is “De jukeboxkoningin…” een goed boek? Ik weet het eerlijk gezegd niet. Wanneer kan je een boek als goed bestempelen? Als je het aantal criteria beperkt tot wat meestal opgeld maakt in uitgeverskringen, dan moet ik bijna “nee” antwoorden. Er zit geen spannende draad in. WOII even buiten beschouwing gelaten wegens onderdeel van het behang, gebeurt er niets wereldschokkends. Een relatief beperkt aantal scènes komt in een relatief beperkt aantal variaties terug en er lopen een paar figuren in het boek rond waar de lezer zich mateloos aan kan ergeren.

Is “De jukeboxkoningin…” dan een boek om gauw te vergeten? Hier kan ik heel beslist “nee” op antwoorden. Rinaldi slaagt er op de één of andere magische manier in om de lezer vast te houden met vage beloften van “misschien” “iets” dat “zou kunnen” gebeuren om het boek weer vlot te trekken. Hij doet dat bovendien op een zodanig elegante en fijne manier dat de lezer zich achteraf niet eens kan beklagen over verloren tijd, want de verwachting die werd opgeroepen is al een beloning op zich.

Het enige buitenissige in het boek zijn het decor en de figuranten. Een onooglijk eilandje in de Middellandse  Zee, in het oog van de gewelddadige storm die de oorlog is. En de eilanders die doen wat eilanders plegen te doen: hun gangetje gaan aan een tempo dat bepaald wordt door de allesomringende zee en zo achteloos mogelijk laten overwaaien waar zij toch geen vat op hebben. Eilanders hebben een speciale gave die hen toelaat de geschiedenis naar hun hand te zetten zonder met de ogen te knipperen. Zij hebben een eigen maat voor tijd en ruimte en passen de geschiedenis aan aan het tempo van hun langzame hartslag.

Het is een steeds weerkerend gegeven dat op het eerste gezicht een vorm van gelatenheid doet vermoeden, maar in feite is het een zeer economische manier om met hun grote en kleine ergernissen om te gaan. Rocco doet er net als elke vastelander enige tijd over om dit te beseffen.

Voor mij is dit boek veel meer het logboek van dit groeiende begrip dan de kroniek van een oorlogsliefde. Zijn romance wordt in hoge mate bepaald door dit leerproces. Het hele oorlogsgebeuren, de soms tegendraadse reacties van de Maltezers, de tijddodende waaghalzerij van zich dodelijk vervelende soldaten en de schijnbaar nutteloze bombardementen zijn slechts absurde anekdoten die bij elk ontmoedigend bladeinde een belofte inhouden voor de lezer die toch doorgaat. Na elk hoofdstuk had ik de aanvechting om het boek weg te leggen, maar iets weerhield me om voortijdig op te geven.

Aan het eind van het boek wacht geen grande finale, geen dubbele bodem, geen trompetgeschal en engelengezang. Er is niet naar een climax –die naam waardig- toegewerkt en toch betreur ik geen enkele minuut die ik aan het boek spendeerde. Misschien is dát juist de echte kunst van het schrijven: de lezer ademloos door een leeg, vervallen huis gidsen en hem bij de achterdeur achterlaten met een gevoel alsof hij een kasteel bezocht heeft…

Affodil,
1/4/2007

*****

De jukebox-koningin van Malta / Nicholas Rinaldi
Oorspronkelijke titel: The jukebox queen of Malta
Uitgegeven in 1999, eerste vertaling in 2003 bij De Boekerij bv, Amsterdam
ISBN 90 461 2104 6

Deze recensie staat ook op www.ezzulia.nl .
Er is nu ook een Engelstalige zustersite www.ezzulia.com waar we buitenlandse auteurs als medewerker/correspondent mogen begroeten.