“Voor koningin en vaderland” van Tomas Ross, trilogie.

1. De dubbelganger

Flaptekst:

In de avond van 9 mei 1940 komt in Den Haag het bericht door dat de Duitsers bij het aanbreken van de dag zullen binnenvallen. Diezelfde nacht weet inlichtingenofficier Daan Kist een zending voor de Duitse spion Fuchs te onderscheppen, waarbij ook de beroemde dubbelspion King Kong is betrokken. Na het bombardement op Rotterdam ontkomt Kist naar Engeland, waar ook Fuchs verblijft. Kist raakt betrokken bij een groep hooggeplaatste Britse politici en aristocraten, onder wie de Engelse koning, die buiten Churchill om vrede willen sluiten met nazi-Duitsland. Centraal daarin is de rol van Hitlers oude vriend en plaatsvervanger Rudolf Hess, wiens mysterieuze solovlucht op 10 mei 1942 naar Schotland nooit helemaal is opgehelderd.
In De dubbelganger, het eerste deel van de trilogie ‘Voor koningin en vaderland”, geeft Ross antwoord op de vraag waarom Rudolf Hess naar Schotland vloog, en wie zijn dubbelganger was die na de oorlog decennia lang gevangen zat in de Spandau-gevangenis. En wat was de rol van prins Bernhard die betrokken was bij het geheime vredesoverleg in de eerste oorlogsjaren? Spannend, meeslepend en intelligent: een must voor iedere Ross-lezer.

2. De anjercode

Flaptekst:

Vanaf het voorjaar van 1942 werd vanuit Engeland een ‘geheim leger’ in bezet Nederland opgebouwd als steun aan het verzet tegen de Duitsers. Nederlandse agenten werden op Nederlandse bodem gedropt, die radioverbindingen met Londen tot stand moesten brengen. Al vrij snel bleek echter dat er verraad in het spel was: tientallen agenten werden direct na aankomst opgepakt en gedwongen hun berichten door te geven aan Londen. Het was het begin van het zogenaamde Englandspiel of Nordpolspiel, waarbij de Duitsers bijna twee jaar lang geheime informatie over de geallieerden ontvingen, tot het dubbelspel eindelijk bekend werd.
In deze spannende roman, na De dubbelganger het tweede deel van de trilogie ‘Voor koningin en vaderland’, beschrijft Tomas Ross hoe  in mei 1942 in kleine kring in Londen al het angstige vermoeden bestond dat er iets mis was met de gecodeerde berichtgeving vanuit Nederland. Engelandvaarder Daan Kist wordt boven Nederland gedropt met de opdracht uit te vinden wat er aan de hand is. Pas wanneer hij zelf door toedoen van de beruchte landverrader Anton van der Waals gevangen is genomen, komt hij erachter dat het verraad niet in bezet Nederland of in Berlijn werd opgezet, maar in Engeland zelf…

3. King Kong

Flaptekst:

Twee tragedies die tijdens de Tweede Wereldoorlog plaatsvonden zijn nooit ontraadseld: het Englandspiel en het dramatische fiasco van de slag om Arnhem.
Op 7 februari 2004 verwijt een woedende prins Bernhard Tomas Ross in een open brief dat hij hem van verraad beschuldigt. In deze zinderende roman geeft Tomas Ross de prins postuum het schokkende antwoord. Hoofdpersoon Daan Kist, Engelandvaarder en geheim agent, komt een complot op het spoor dat groter is dan hij ooit had kunnen vermoeden.

Recensie:

Naar goede gewoonte heeft Ross ook nu weer een geslaagde cocktail gemixt van historische en fictieve personages en feiten. Het is geen overbodige luxe om bij het begin een oplijsting te plaatsen van wie een échte en wie een verzonnen rol meekreeg in het verhaal, want de emulsie is andermaal perfect. Al heb ik mettertijd verleerd die casting op voorhand uit het hoofd te leren. Dat bederft alleen maar het leesplezier.

Een aantal van de historische lijnen zijn al eerder in andere boeken en in films aan bod gekomen, uiteraard telkens in mindere of meerdere mate gekleurd door de invalshoek en de informatiebasis van de resp. auteurs/scenaristen. Met deze trilogie wordt weer een stuk van de cirkel gesloten. Het beeld op de geschiedenis van de woelige oorlogsjaren wordt elke keer een stuk panoramischer.

Op het eind van elk boek van deze trilogie komt Ross als auteur aan het woord in een epiloog waarin hij bijkomende verklaringen geeft over geraadpleegde bronnen, het tot stand komen van een aantal besluiten en reacties van betrokkenen (getuigen, zowel als historische personages, waarvan de voornaamste zonder enige twijfel prins Bernhard zelf is).

Het fictieve verhaal dat als een rode draad door de trilogie loopt en de feiten aanéén rijgt kan bij de kritische lezer af en toe wel eens voor een opgetrokken wenkbrauw zorgen omwille van al te nadrukkelijke toevalligheden. Maar daar staat tegenover dat het wereldje van (contra/dubbel)spionnen zo gesloten is dat sommige van deze mee/tegenvallers daar perfect in passen.

Bovendien wordt aan de hand van het historische verhaal ook duidelijk dat niet alleen de wapenproductie een wild groeiende tak van de industrie was, maar dat ook het kluwen van spionage- en contraspionagediensten voor heel wat tewerkstelling zorgde. Wat onvermijdelijk ook de nodige mistoestanden en verwarring teweeg bracht. Dat hieruit soms situaties ontstonden die eerder in een parodie thuis schenen te horen, laat zich raden.

In deel I worden zowel het historische kader als het fictieve verhaal stevig op poten gezet. Deel II kan vooral voor de verwoede fictielezers wat moeilijker door te komen zijn omdat het geromantiseerde aandeel wat naar de achtergrond gedrongen wordt door alles wat ‘op het veld’ gebeurt. Maar in deel III krijgen ook zij weer waar voor hun geld, want daar komen ook de volgers van Daan Kist weer helemaal aan hun trekken.

Ik ben een langzame lezer. Ik probeer het genieten altijd zo lang mogelijk te rekken. Maar toch kon ik het tempo maar met moeite in de hand houden. Ross zoals we hem kennen: sterk en opzwepend als ristretto.

 Respectievelijk *****, ***** en *****

De dubbelganger / Tomas Ross
Deel I ‘Voor koningin en vaderland’
Cargo-De bezige bij / Amsterdam, 2005
ISBN 90 234 1581 7

De anjercode / Tomas Ross
Deel II ‘Voor koningin en vaderland’
Cargo-De bezige bij / Amsterdam, 2005
ISBN 90 234 1744 5

King Kong / Tomas Ross
Deel III ‘Voor koningin en vaderland’
Cargo-De bezige bij / Amsterdam, 2007
ISBN 9 789023 425731

Deze recensie is ook te lezen op www.ezzulia.nl .