Kunst…

Op Ezzulia loopt sinds vorige week een pittige discussie rond een column van auteur Tomas Ross. Daarin stelde hij zich vragen rond o.a. het voortbestaan (in de huidige vorm) van de Gouden Strop, de Maand van het Spannende Boek en het GNM (Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs). 

Tal van auteurs en lezers gaven al repliek op repliek op het Ezzuliaforum en allengs kwam de vraag wat “de literatuur” eigenlijk het recht geeft om op spannende boeken neer te kijken? Is een misdaadroman ook literatuur en zo ja, waarom er dan nog eens het etiket “literaire thriller” opplakken? Als literatuur kunst is en de misdaadroman geen literatuur, is de laatste dan geen kunst? 

En ultiem eigenlijk ook: “wat is in feite kunst?”. En “wie bepaalt wat kunst is en wie niet?” Wie kan daarover oordelen? Hoe stel je een deskundige jury samen?

 

Wie of wat bepaalt wat kunst is? Is dat een vraag die puur arbitrair kan beantwoord worden door een jury? En wie zit er dan in zo’n jury? Toch zeker geen kunstenaars? Uitgevers? Galerijhouders? Concertpromotoren? Managers? “Het” publiek?

 

Toen ik een jaar of zeven was nam mijn grootvader me mee naar een tentoonstelling van schilderijen in Antwerpen. Ik herinner me nog héél precies hoe we hand in hand een relatief kleine zaal binnenkwamen. Ik zie nog zó de lichtinval door het hoge raam, de deur tegenover die waar wij door kwamen en die uitgaf in de volgende zaal. Ik ruik nog altijd de geur van de geboende houten vloer. En dan: het doek dat pal naast die deur hing.

De meeste mensen liepen er gewoon aan voorbij want het zag er -ondanks het discrete naamkaartje eronder- uit als een maagdelijk blank canvas, zonder lijst, zonder onderwerp. Iemand had het er schijnbaar gehangen om de lege haak aan de muur te camouffleren. Maar ik kon mijn ogen niet van het doek houden en naarmate we langs de andere werken liepen zag ik dingen gebeuren. Tussen twee passen met mijn korte kinderbeentjes in zag ik een regenboog verschijnen, héél subtiel. In bijna onzichtbare  kleuren liep hij diagonaal van de rechter boven- naar de linker onderhoek. Eén stap te ver en hij was weg.

Ik heb de hand van mijn grootvader losgelaten en heb een hele tijd van de éne op de andere voet staan wiebelen. Regenboog aan, regenboog uit. Waarschijnlijk met grote verwonderde ogen en mijn mond halfopen hangend van kinderlijke verwondering. Mijn grootvader was intussen op een bankje gaan zitten en wachtte geduldig af tot ik er genoeg van kreeg.  Of tot we naar buiten moesten omdat het museum sloot?

Nooit in de 48 daarop volgende jaren heb ik iets gezien dat zo’n indruk op mij heeft gemaakt. Ik weet niet wie het doek gemaakt heeft of waar het naartoe is. Maar elke keer als ik een regenboog zie of het woord “kunst” hoor, denk ik weer aan dat schilderij. Als iemand me zou zeggen waar het tegenwoordig hangt zou ik niet durven gaan kijken, bang om de betovering van toen te breken. Want ik ben allang geen kind van 7 meer en misschien valt het licht nu niet meer goed en is het doek intussen vuil…

Of was het misschien tóch een leeg doek om een spijker achter te verstoppen?